Prolongata pożyczki: ile kosztuje przesunięcie terminu i kiedy staje się pułapką
Prolongata pożyczki to płatne przesunięcie terminu spłaty, a opłaty za nią naliczone w ciągu 120 dni od wypłaty doliczają się do ustawowego limitu kosztów pierwotnej pożyczki (art. 36b ustawy o kredycie konsumenckim).
Przykład: przy 1000 zł na 30 dni z prowizją 100 zł i przedłużeniu o kolejne 30 dni wszystkie koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 116,44 zł nawet przy limicie liczonym dla całych 60 dni, więc na samą prolongatę zostaje najwyżej 16,44 zł. Wyjaśniamy, jak to policzyć, czym prolongata różni się od rolowania i co zrobić zamiast kolejnego przedłużenia.
W skrócie
- Płatne odroczenie terminu spłaty ustawa traktuje jak umowę o kredyt konsumencki (art. 3 ust. 2 pkt 3), więc prolongata nie jest darmową przysługą firmy.
- Opłaty za prolongatę naliczone w ciągu 120 dni od wypłaty doliczasz do kosztów pozaodsetkowych pierwotnej pożyczki, a limit liczy się od pierwotnie wypłaconej kwoty (art. 36b).
- Kolejna pożyczka w tej samej firmie lub podmiocie z nią powiązanym, udzielona w ciągu 120 dni przed pełną spłatą pierwszej, sumuje się z nią do jednego limitu (art. 36c).
- Koszty ponad ustawowy limit nie należą się firmie (art. 36a ust. 3), a naruszenie limitów pozwala skorzystać z sankcji kredytu darmowego w ciągu roku od wykonania umowy (art. 45).
- Pożyczka w innej, niepowiązanej firmie na spłatę chwilówki nie sumuje się z pierwszą, więc koszty obu umów po prostu się dodają.
Na czym polega prolongata pożyczki
Prolongata, nazywana też odroczeniem lub przedłużeniem terminu spłaty, przesuwa datę oddania pożyczki w zamian za opłatę. Nie zmniejsza zadłużenia: po jej opłaceniu nadal masz do oddania cały kapitał, a często także odsetki za dodatkowe dni. Ustawa o kredycie konsumenckim uznaje umowę o odroczenie terminu płatności za umowę o kredyt konsumencki, jeśli ponosisz z tego tytułu jakiekolwiek koszty (art. 3 ust. 2 pkt 3).
Ma to praktyczne skutki. Gdy odroczenie lub zmianę sposobu spłaty ustalasz, będąc już w zwłoce, do takiej umowy stosuje się m.in. limity kosztów z art. 36a-36c, pułap opłat za opóźnienie z art. 33a i sankcję kredytu darmowego z art. 45 (art. 4 ust. 2 pkt 5). Przed jej zawarciem firma musi przekazać Ci na trwałym nośniku m.in. informację o opłatach i RRSO na reprezentatywnym przykładzie (art. 18 ust. 1).
Prolongata jest umową, więc wymaga zgody obu stron: firma nie musi jej zaproponować, a Ty nie musisz jej przyjąć. Jeśli firma oferuje przedłużenie terminu w panelu klienta, przed kliknięciem sprawdź w umowie lub tabeli opłat, ile ono kosztuje, na ile dni przesuwa spłatę i czy za dodatkowe dni naliczane są osobno odsetki.
Jak opłata za przedłużenie terminu spłaty pożyczki wlicza się do limitu
Kluczowy jest art. 36b. Jeśli spłatę odroczono w ciągu 120 dni od wypłaty pożyczki, limit kosztów pozaodsetkowych liczy się od kwoty pierwotnie wypłaconej, a do tych kosztów dolicza się wszystkie opłaty za odroczenie naliczone w tym okresie. W praktyce prowizja i opłaty za przedłużenia z pierwszych 120 dni muszą razem zmieścić się w jednym limicie.
Przepis nie mówi wprost, czy okres spłaty do wzoru liczy się łącznie z przedłużeniem. Dlatego w tabeli podajemy najwyższy możliwy limit, liczony dla całego wydłużonego okresu: dla 1000 zł i 60 dni to 100 zł + 1000 x 60/365 x 10% = 116,44 zł, a dla 90 dni 124,66 zł. Jeśli suma prowizji i opłat za prolongatę przekracza nawet ten pułap, nadwyżka nie należy się firmie (art. 36a ust. 3).
Odsetki za dodatkowe dni liczą się osobno, według limitu 14,5% w skali roku: przy 1000 zł to ok. 11,92 zł za każde 30 dni. Zwróć uwagę na trzeci wiersz tabeli: jeśli pierwsza pożyczka była bezpłatna, niewykorzystany limit może w całości pójść na opłatę za przedłużenie, więc prolongata darmowej pożyczki może legalnie kosztować ponad 100 zł.
| Scenariusz | Koszty pozaodsetkowe łącznie | Najwyższy możliwy limit | Wynik |
|---|---|---|---|
| Prowizja 100 zł, prolongata o 30 dni za 8 zł | 108,00 zł | 116,44 zł (60 dni) | mieści się w limicie |
| Prowizja 100 zł, prolongata o 30 dni za 100 zł | 200,00 zł | 116,44 zł (60 dni) | co najmniej 83,56 zł nie należy się |
| Prowizja 0 zł, prolongata o 30 dni za 100 zł | 100,00 zł | 116,44 zł (60 dni) | mieści się w limicie |
| Prowizja 100 zł, dwie prolongaty po 30 dni za 50 zł | 200,00 zł | 124,66 zł (90 dni) | co najmniej 75,34 zł nie należy się |
Rolowanie a prolongata pożyczki: czym się różnią
Rolowanie to udzielenie kolejnej pożyczki, z której całość lub większość idzie na spłatę poprzedniej, a koszty pierwszej wliczają się do kwoty następnej. Tak opisuje je Rzecznik Finansowy w materiałach o kosztach kredytu konsumenckiego. Efekt jest podobny jak przy prolongacie, bo dług nie maleje, ale formalnie zawierasz nową umowę z nową prowizją.
Dla rolowania w tej samej firmie ustawa ma osobny bezpiecznik. Jeśli kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udziela Ci kolejnych pożyczek w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej, zanim ją w pełni spłacisz, limit liczy się od kwoty pierwszej pożyczki, a koszty pozaodsetkowe wszystkich tych umów się sumują (art. 36c). Przykład: 1000 zł na 30 dni z prowizją 100 zł, a potem nowa pożyczka 1100 zł z prowizją 110 zł. Łącznie 210 zł wobec limitu najwyżej 116,44 zł dla 60 dni, więc co najmniej 93,56 zł nie należy się firmie.
Ten bezpiecznik nie działa, gdy spłacasz chwilówkę pożyczką z innej, niepowiązanej firmy. Każda umowa ma wtedy własny limit: druga pożyczka 1100 zł na 30 dni może legalnie kosztować do 119,04 zł kosztów pozaodsetkowych. Po dwóch miesiącach zapłacisz więc łącznie nawet 210 zł prowizji za korzystanie z 1000 zł, a dług nadal nie będzie spłacony.
Kiedy prolongata staje się pułapką
Sumowanie z art. 36b obejmuje tylko opłaty naliczone w ciągu 120 dni od wypłaty. Kolejne przedłużenia po tym czasie nie są już doliczane do limitu pierwotnej pożyczki, więc łączny koszt może rosnąć z każdym miesiącem, choć kapitał pozostaje ten sam. Im dłużej przesuwasz spłatę, tym więcej płacisz za samą możliwość czekania.
Sygnały ostrzegawcze warto rozpoznać, zanim suma opłat zbliży się do pożyczonej kwoty. Jeśli zauważasz u siebie którykolwiek z poniższych, prolongata nie rozwiązuje problemu, tylko odsuwa go w czasie za dodatkową cenę. Wtedy lepiej od razu porozmawiać z firmą o trwałym rozwiązaniu, na przykład o rozłożeniu długu na raty, zamiast płacić za kolejne przesunięcie terminu.
- Płacisz za przedłużenie tej samej pożyczki drugi raz z rzędu.
- Opłata za prolongatę jest zbliżona do pierwotnej prowizji.
- Bierzesz pożyczkę w innej firmie, żeby spłacić poprzednią.
- Nie wiesz, skąd weźmiesz pełną kwotę w nowym terminie.
- Masz kilka pożyczek z terminami w tym samym miesiącu.
Co zrobić zamiast kolejnego przedłużenia terminu
Najpierw napisz do firmy przed terminem i poproś o rozłożenie zadłużenia na raty albo o ugodę. Umowa o zmianę sposobu spłaty zawierana w zwłoce również podlega limitom kosztów i pułapowi opłat za opóźnienie (art. 4 ust. 2 pkt 5), a rata rozłożona na kilka miesięcy zwykle łatwiej mieści się w budżecie niż cała kwota po 30 dniach. Jeśli masz nadwyżkę, spłać część długu: koszty zmaleją proporcjonalnie (art. 49).
Jeśli uważasz, że opłaty przekroczyły limit, złóż reklamację: firma ma 30 dni na odpowiedź, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni. Po odmowie możesz skorzystać z bezpłatnego postępowania interwencyjnego u Rzecznika Finansowego. Przy naruszeniu art. 36a-36c możesz też złożyć pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i oddać sam kapitał, ale masz na to rok od wykonania umowy (art. 45 ust. 5).
Gdy prolongat i pożyczek jest kilka, pomyśl o planie spłaty wszystkich zobowiązań naraz. Konsolidacja może pomóc, jeśli obniża łączną ratę i koszt, ale nowy kredyt na spłatę starych to wciąż dług: policz całkowitą kwotę do zapłaty przed i po, zanim podpiszesz umowę, i nie zaciągaj w tym czasie nowych pożyczek.
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje prolongata pożyczki?
Cenę ustala firma w umowie lub tabeli opłat, ale ustawa ją ogranicza. Jeśli opłatę naliczono w ciągu 120 dni od wypłaty, dolicza się ona do limitu kosztów pozaodsetkowych pierwotnej pożyczki (art. 36b). Przy 1000 zł na 30 dni z prowizją 100 zł i przedłużeniu o 30 dni na samą opłatę zostaje najwyżej 16,44 zł.
Czy firma musi się zgodzić na przedłużenie terminu spłaty?
Nie. Prolongata to umowa między Tobą a firmą, więc wymaga zgody obu stron. Jeśli firma odmawia, zapytaj o rozłożenie zadłużenia na raty lub ugodę. Takie porozumienie zawarte w zwłoce też musi mieścić się w limitach kosztów z art. 36a-36c i w pułapie opłat za opóźnienie (art. 4 ust. 2 pkt 5).
Co to jest rolowanie chwilówki?
To spłata jednej pożyczki kolejną, w której koszty pierwszej wchodzą do kwoty następnej. Jeśli obie pożyczki udziela ta sama firma lub podmiot z nią powiązany w ciągu 120 dni, koszty sumują się do jednego limitu liczonego od pierwszej kwoty (art. 36c). Przy firmach niepowiązanych każda umowa ma osobny limit, więc koszty rosną szybciej.
Czy opłaty za prolongatę po 120 dniach też wliczają się do limitu?
Sumowanie z art. 36b obejmuje wyłącznie opłaty naliczone w ciągu 120 dni od wypłaty pożyczki. Późniejsze przedłużenia nie są doliczane do limitu pierwotnej umowy, dlatego każde kolejne przesunięcie terminu podnosi łączny koszt. Płatne odroczenie ustawa traktuje jak umowę o kredyt konsumencki, więc czytaj jego warunki równie uważnie jak nową pożyczkę.
Co zrobić, gdy opłaty za prolongatę przekroczyły ustawowy limit?
Złóż reklamację, powołując się na art. 36a ust. 3: koszty ponad limit nie należą się firmie, która ma 30 dni na odpowiedź. Możesz też złożyć pisemne oświadczenie o sankcji kredytu darmowego (art. 45) i oddać wtedy wyłącznie kapitał, najpóźniej rok od wykonania umowy. Bezpłatnie pomoże Rzecznik Finansowy w postępowaniu interwencyjnym.
Czy prolongata jest lepsza niż spóźnienie ze spłatą?
Nie zawsze. Odsetki i opłaty za opóźnienie łącznie nie mogą przekroczyć 18,5% w skali roku od zaległej kwoty (art. 33a), czyli od zaległości 1000 zł ok. 15,21 zł za 30 dni. Opłata za prolongatę może być wyższa, ale zwłoka oznacza informację o zaległości w BIK lub biurze informacji gospodarczej. Najbezpieczniej ustalić z firmą raty przed terminem.
Źródła
- Ustawa o kredycie konsumenckim, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362 (art. 3, 4, 18, 33a, 36a-36c, 45) · ISAP
- Odsetki to nie wszystko: koszty kredytu konsumenckiego i rolowanie (prezentacja) · Rzecznik Finansowy
- Ustawa z 6.10.2022 o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania lichwie (zmiana art. 36a i 36c) · ISAP
- Rzecznik Finansowy: reklamacje i postępowanie interwencyjne · Rzecznik Finansowy