Ktoś wziął kredyt na moje dane: co zrobić krok po kroku przy wyłudzeniu pożyczki
„Ktoś wziął kredyt na moje dane” to sytuacja, w której w ciągu kilku dni trzeba zrobić cztery rzeczy: zastrzec PESEL, sprawdzić BIK, złożyć zawiadomienie na policji i reklamację u pożyczkodawcy.
Umowa zawarta przez oszusta bez Twojej wiedzy nie powinna Cię obciążać, ale wyłudzenie musisz zgłosić i udokumentować. Jeśli w chwili zawarcia umowy Twój PESEL był już zastrzeżony, firma nie może żądać od Ciebie spłaty ani sprzedać długu (art. 9b ustawy o kredycie konsumenckim). Na reklamację pożyczkodawca ma 30 dni, a na sprzeciw od nakazu zapłaty masz 2 tygodnie od doręczenia.
Włącz Alerty BIK
Dostaniesz SMS, gdy ktoś spróbuje uzyskać kredyt lub pożyczkę na Twoje dane.
Włącz Alerty BIK48 zł za rok · link partnerski
Bezpłatnie: zastrzeż numer PESEL w aplikacji mObywatel.
W skrócie
- Najpierw zastrzeż PESEL w mObywatelu, żeby oszust nie zaciągnął kolejnych zobowiązań, a dopiero potem wyjaśniaj umowy, które już powstały.
- Dane z BIK pokazują, jakie zobowiązania zgłoszono na Twoje nazwisko, a przy zastrzeżonym PESEL historia weryfikacji w mObywatelu pokazuje, które firmy sprawdzały numer.
- Zawiadomienie o przestępstwie złożysz w dowolnej jednostce Policji, a informację o nim dołączasz do reklamacji i odpowiedzi na wezwania.
- Pożyczkodawca odpowiada na reklamację w 30 dni, w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni, a po odmowie możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
- Pisma z sądu nie ignoruj: sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wnosisz w ciągu 2 tygodni od doręczenia.
Jak sprawdzić, czy ktoś wziął na mnie chwilówkę
Pierwsze sygnały to zwykle SMS z kodem do umowy, o którą nie wnioskujesz, mail z harmonogramem spłat, wezwanie do zapłaty albo telefon od windykatora. Nie reaguj w pośpiechu i nie podawaj danych osobom, które dzwonią. Sprawdź fakty w źródłach, do których logujesz się samodzielnie, przede wszystkim w BIK i w aplikacji mObywatel.
Umowy zobaczysz w BIK. Kopia danych jest bezpłatna raz na 6 miesięcy i zawiera listę zobowiązań, nazwy instytucji, które przekazały dane, kwoty do spłaty i informacje o opóźnieniach, ale jej przygotowanie może potrwać nawet miesiąc. Płatny Raport BIK dostajesz od razu. Jeśli przychodzą wezwania do zapłaty, sprawdź też BIG InfoMonitor, KRD i ERIF, gdzie trafiają informacje o zaległościach.
Jeśli Twój PESEL jest zastrzeżony, w usłudze Zastrzeż PESEL zobaczysz dodatkowo, kto i kiedy sprawdzał go w rejestrze (art. 23l ustawy o ewidencji ludności). Od 1 czerwca 2024 r. każdy kredytodawca musi to zrobić przed zawarciem umowy, więc nieznana firma pożyczkowa na liście oznacza złożony wniosek. Rejestr pokazuje jednak tylko próby sprawdzenia numeru, a nie to, czy umowa ostatecznie powstała.
- Kopia danych lub Raport BIK.
- Raporty w BIG InfoMonitor, KRD i ERIF.
- Historia weryfikacji PESEL w mObywatelu, jeśli numer jest zastrzeżony.
- Skrzynka e-mail, SMS-y i poczta tradycyjna od nieznanych firm.
Ktoś wziął kredyt na moje dane: co zrobić w pierwszej dobie
Zacznij od odcięcia kolejnych prób. Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel, co działa od razu, a zgubiony lub skradziony dowód zgłoś jako utracony, żeby go unieważnić. Jeśli oszust mógł uzyskać dostęp do Twojej bankowości albo poczty, zmień hasła i zadzwoń do banku. Dopiero potem przejdź do wyjaśniania umów, które już powstały, bo każda godzina zwłoki daje sprawcy czas na kolejny wniosek.
Zbieraj dowody od pierwszej chwili: zrzuty ekranu SMS-ów i maili, koperty z datą doręczenia, dane z BIK. Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości radzi przygotować dla policji adresy stron, oryginalną korespondencję, numery rachunków, na które trafiły pieniądze, potwierdzenia transakcji i datę zastrzeżenia PESEL. Nie wyrzucaj żadnych pism, nawet jeśli wydają się pomyłką.
| Krok | Gdzie | Po co |
|---|---|---|
| 1. Zastrzeżenie PESEL | mObywatel, mObywatel.gov.pl, urząd gminy | blokada kolejnych umów od tej chwili |
| 2. Zastrzeżenie dowodu | oddział banku, aplikacja mObywatel | blokada użycia dokumentu w bankach i u operatorów |
| 3. Kontrola BIK i rejestrów | bik.pl, BIG InfoMonitor, KRD, ERIF | lista umów i zaległości na Twoje dane |
| 4. Zawiadomienie o przestępstwie | jednostka Policji | ściganie sprawcy i dowód zgłoszenia wyłudzenia |
| 5. Reklamacja | pożyczkodawca, a po sprzedaży długu także nowy wierzyciel | wstrzymanie windykacji i korekta danych w BIK |
Wyłudzenie kredytu a Kodeks karny: jak zgłosić sprawę na policję
Zawiadomienie o przestępstwie złożysz w dowolnej jednostce Policji. Opisz, skąd wiesz o umowie, która firma ją zawarła, na jaką kwotę i na jaki rachunek wypłacono pieniądze, a potem dołącz zebrane dokumenty. Nie musisz wskazywać przepisów, ale warto znać możliwe kwalifikacje, bo pomagają zrozumieć, czego dotyczy postępowanie i dlaczego policja pyta o konkretne szczegóły.
Wyłudzenie pożyczki na cudze dane to najczęściej oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, w którym oszukanym jest pożyczkodawca, zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Przedłożenie podrobionego, przerobionego lub nierzetelnego dokumentu w celu uzyskania kredytu lub pożyczki pieniężnej to wyłudzenie z art. 297 § 1 (od 3 miesięcy do 5 lat). Posługiwanie się cudzym dowodem albo jego kradzież to art. 275 § 1 (do 2 lat).
Jeśli sprawca podszywał się pod Ciebie i wyrządził Ci szkodę majątkową lub osobistą, wchodzi w grę także art. 190a § 2. To przestępstwo jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego (art. 190a § 4), dlatego w zawiadomieniu napisz wprost, że wnosisz o ściganie sprawcy. Informację o złożonym zawiadomieniu dołącz potem do reklamacji i odpowiedzi na wezwania windykacyjne.
Reklamacja po wyłudzeniu pożyczki: co napisać do firmy
Do firmy, która wypłaciła pożyczkę, wyślij reklamację na piśmie lub kanałem wskazanym w jej regulaminie. Napisz, że umowę zawarto bez Twojej wiedzy i zgody, podaj jej numer, datę i kwotę, dołącz informację o zawiadomieniu na policji i zażądaj wstrzymania windykacji, nienaliczania kosztów oraz korekty danych przekazanych do BIK i biur informacji gospodarczej. Poproś też o kopię swoich danych, które firma przetwarza (art. 15 RODO).
Instytucja finansowa ma na odpowiedź 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni, jeśli poinformuje Cię o przyczynie opóźnienia. Z dokumentów, które otrzymasz, możesz dowiedzieć się, jakiego numeru telefonu, adresu e-mail i rachunku bankowego użył oszust. Przekaż te informacje policji, bo pomagają ustalić sprawcę i powiązać Twoją sprawę z innymi zgłoszeniami.
Jeśli w chwili zawarcia umowy Twój PESEL był zastrzeżony, powołaj się na art. 9b ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim: kredytodawca nie może domagać się od Ciebie spłaty ani sprzedać tej wierzytelności. Gdy firma odrzuci reklamację, możesz złożyć wniosek o bezpłatne postępowanie interwencyjne do Rzecznika Finansowego. Jeśli dług został już sprzedany, tę samą reklamację skieruj także do nowego wierzyciela.
Wezwania windykacyjne i nakaz zapłaty za cudzą pożyczkę
Wezwań do zapłaty nie ignoruj, ale nie płać ich też „dla świętego spokoju”. Odpowiedz na piśmie, że kwestionujesz roszczenie w całości, bo umowę zawarto z użyciem Twoich danych bez Twojej zgody, i dołącz informację o zawiadomieniu na policji oraz o reklamacji. Zachowaj potwierdzenie nadania, a każdą rozmowę z windykatorem zanotuj z datą i nazwą firmy.
Najpilniejsze jest pismo z sądu. Jeśli dostaniesz nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym, a doręczenie nastąpiło w kraju, masz 2 tygodnie od dnia doręczenia na wniesienie sprzeciwu (art. 480² § 2 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Bez sprzeciwu nakaz się uprawomocni i otworzy drogę do egzekucji, nawet jeśli umowę w rzeczywistości zawarł ktoś inny.
W sprzeciwie opisz, że umowę zawarto z użyciem Twoich danych bez Twojej wiedzy, i dołącz zawiadomienie, reklamację z odpowiedzią firmy oraz dane z BIK. Jeśli nie wiesz, jak przygotować pismo, skorzystaj z punktu nieodpłatnej pomocy prawnej w swoim powiecie. Nie zaciągaj nowej pożyczki, żeby spłacić cudzy dług: to Ciebie obciąży realnymi kosztami, a sprawy nie zamknie.
Najczęstsze pytania
Czy można wziąć chwilówkę na PESEL?
U legalnego pożyczkodawcy nie powinno się to udać. Firma musi ocenić zdolność kredytową (art. 9 ustawy o kredycie konsumenckim), sprawdzić rejestr zastrzeżeń PESEL i zweryfikować tożsamość, na przykład przelewem z konta klienta. Oszuści łączą więc PESEL z danymi z dowodu, zdjęciem dokumentu i rachunkiem założonym na ofiarę. Ofertę pożyczki na sam PESEL traktuj jako sygnał oszustwa.
Czy muszę spłacić pożyczkę, którą ktoś wziął na moje dane?
Umowa zawarta przez oszusta bez Twojej wiedzy nie powinna Cię obciążać, ale sprawę trzeba wyjaśnić reklamacją i zawiadomieniem na policji. Jeśli PESEL był zastrzeżony w chwili zawarcia umowy, pożyczkodawca na podstawie art. 9b ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim nie może żądać od Ciebie spłaty ani sprzedać długu.
Ile czasu ma firma na rozpatrzenie reklamacji?
Instytucja finansowa odpowiada na reklamację w 30 dni. W szczególnie skomplikowanych sprawach termin może wydłużyć się do 60 dni, ale firma musi poinformować Cię o przyczynie opóźnienia. Jeśli odpowiedź jest odmowna, możesz wystąpić do Rzecznika Finansowego o bezpłatne postępowanie interwencyjne.
Co zrobić, gdy windykator dzwoni w sprawie cudzej pożyczki?
Nie potwierdzaj danych przez telefon i nie zgadzaj się na żadną spłatę. Poproś o przesłanie roszczenia na piśmie, a potem odpowiedz, że kwestionujesz je w całości, bo umowę zawarto bez Twojej zgody. Dołącz informację o zawiadomieniu na policji i reklamacji. Każdy kontakt zanotuj z datą, godziną i nazwą firmy.
Czy wyłudzona pożyczka zniknie z BIK?
Dane do BIK przekazuje instytucja, która udzieliła pożyczki, więc to ją prosisz o korektę w reklamacji. Dołącz informację o zawiadomieniu na policji i wskaż, że umowę zawarto bez Twojej zgody. Po odpowiedzi firmy pobierz ponownie kopię danych lub Raport BIK i sprawdź, czy zobowiązanie zostało usunięte albo poprawione.
Czy po wyłudzeniu warto zastrzec PESEL, skoro umowa już powstała?
Tak. Zastrzeżenie nie działa wstecz i nie unieważni umowy zawartej wcześniej, ale od chwili zapisania w rejestrze kredytodawca, który zawrze kolejną umowę na Twój numer, nie może żądać od Ciebie spłaty. Oszuści, którzy raz zdobyli dane, mogą próbować ponownie, więc zastrzeż numer, zanim zajmiesz się pierwszą pożyczką.
Źródła
- Kodeks karny, art. 190a, 275, 286, 297 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383) · ISAP
- Ustawa o kredycie konsumenckim, art. 9 i 9b (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362) · ISAP
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 480² (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468) · ISAP
- Raport BIK i kopia danych: czym się różnią · BIK
- Zgłoś cyberprzestępstwo · Policja (CBZC)