Zastrzeżenie PESEL: jak zastrzec numer i czasowo cofnąć zastrzeżenie przed pożyczką

• Aktualizacja 15 września 2026
• 8 min czytania
• Redakcja chwilo.pl
• Jak pracujemy

Od 1 czerwca 2024 r. banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe muszą sprawdzić ten rejestr przed zawarciem umowy, a jeśli udzielą pożyczki na zastrzeżony numer, nie mogą żądać od Ciebie spłaty ani sprzedać długu. Gdy sam chcesz się zapożyczyć, cofniesz zastrzeżenie czasowo, wskazując dzień i godzinę, o której system zastrzeże numer ponownie. Po każdym cofnięciu ponowne zastrzeżenie jest możliwe dopiero po 30 minutach.

W skrócie

1. Zastrzeżenie PESEL jest bezpłatne dla każdej pełnoletniej osoby i działa od razu po zapisaniu w rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL.
2. Od 1 czerwca 2024 r. banki, SKOK-i, instytucje pożyczkowe, notariusze i operatorzy komórkowi muszą sprawdzić rejestr przed zawarciem umowy lub wydaniem duplikatu karty SIM.
3. Pożyczkodawca, który zawrze umowę na zastrzeżony numer, nie może żądać spłaty od Ciebie ani od Twoich spadkobierców i nie może sprzedać tej wierzytelności.
4. Czasowe cofnięcie ustawisz tylko elektronicznie: podajesz dzień i godzinę, o której system sam przywróci zastrzeżenie.
5. Zastrzeżenie nie blokuje wypłat z bankomatu, przelewów, wizyt u lekarza, realizacji recept ani spraw urzędowych.

Jak zastrzec PESEL: mObywatel, internet, urząd gminy i bank

Najszybciej zastrzeżesz numer w aplikacji mObywatel, w usłudze Zastrzeż PESEL. Ten sam efekt da serwis mObywatel.gov.pl, do którego zalogujesz się profilem zaufanym, e-dowodem, podpisem kwalifikowanym albo przez bankowość elektroniczną. Usługa jest bezpłatna i realizowana od razu, także w nocy i w weekend, a rejestr zapisuje dokładny moment zastrzeżenia, łącznie z minutą i sekundą.

Jeśli nie korzystasz z internetu, idź do urzędu dowolnej gminy, nie tylko tej, w której mieszkasz. Składasz papierowy wniosek z własnoręcznym podpisem i potwierdzasz tożsamość dokumentem. Gdy choroba lub niepełnosprawność uniemożliwia wizytę, wniosek w urzędzie złoży pełnomocnik ze szczególnym pełnomocnictwem, a w imieniu osoby bez pełnej zdolności do czynności prawnych opiekun prawny lub kurator (art. 23e ustawy o ewidencji ludności).

Ustawa pozwala też bankom krajowym i SKOK-om przyjmować zastrzeżenia w placówce albo w bankowości internetowej (art. 23f), ale ich do tego nie zobowiązuje, więc dostępność zależy od konkretnej instytucji. W banku możesz wyłącznie zastrzec numer. Cofnięcie, także czasowe, zrobisz tylko w mObywatelu, na mObywatel.gov.pl albo w urzędzie gminy. Rejestr obejmuje wyłącznie osoby pełnoletnie.

• Aplikacja mObywatel: zastrzeżenie, cofnięcie bezterminowe i cofnięcie czasowe.
• Serwis mObywatel.gov.pl: logowanie profilem zaufanym, e-dowodem, podpisem kwalifikowanym lub przez bank.
• Urząd dowolnej gminy: wniosek papierowy i dokument tożsamości.
• Wybrane banki i SKOK-i: tylko zastrzeżenie, o ile instytucja udostępnia tę usługę.

Co daje zastrzeżenie PESEL i kto musi sprawdzać rejestr

Obowiązek weryfikacji obowiązuje od 1 czerwca 2024 r. Kredytodawca, w tym instytucja pożyczkowa udzielająca chwilówek, sprawdza rejestr przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki i przed każdą zmianą umowy, która zwiększa zadłużenie (art. 9b ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim). Bank robi to przed otwarciem rachunku oszczędnościowego lub osobistego, udzieleniem kredytu, pożyczki i leasingu (art. 105d Prawa bankowego), a SKOK przed udzieleniem pożyczki lub kredytu.

Rejestr sprawdzają również notariusze, którzy odmawiają aktu sprzedaży, zakupu lub obciążenia nieruchomości, gdy stroną jest osoba z zastrzeżonym numerem, oraz operatorzy komórkowi przed wydaniem duplikatu karty SIM. To ważne, bo przejęty numer telefonu otwiera oszustowi drogę do kodów SMS z bankowości. Skala prób jest duża: według Związku Banków Polskich w 2025 r. banki udaremniły 15 151 prób wyłudzeń kredytów na łączną kwotę 359,7 mln zł.

Osobna zasada dotyczy gotówki w oddziale. Gdy suma wypłat z rachunku w placówkach danego banku w jednym dniu przekroczy trzykrotność minimalnego wynagrodzenia, bank sprawdza rejestr, a przy zastrzeżonym numerze wstrzymuje wypłatę na 12 godzin, nawet jeśli w tym czasie cofniesz zastrzeżenie (art. 105d ust. 2 Prawa bankowego). Przy minimalnym wynagrodzeniu 4806 zł brutto w 2026 r. próg wynosi 14 418 zł. Bankomaty i przelewy działają bez zmian.

Kto ponosi stratę, gdy firma udzieli pożyczki mimo zastrzeżenia

Jeżeli w chwili zawarcia umowy Twój PESEL był zastrzeżony, kredytodawca nie może domagać się spłaty ani od Ciebie, ani od Twoich spadkobierców, i nie może sprzedać tej wierzytelności, na przykład firmie windykacyjnej (art. 9b ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, art. 105d ust. 3 Prawa bankowego). Stratę ponosi więc instytucja, która zawarła umowę bez skutecznej weryfikacji, a nie osoba, której danych użyto.

Rejestr zapisuje zastrzeżenia i cofnięcia z dokładnością do dnia, godziny, minuty i sekundy, więc spór sprowadza się do porównania chwili podpisania umowy z historią Twojego numeru. Ochrona ma dwa wyjątki. Pierwszy dotyczy nieplanowanej awarii rejestru trwającej dłużej niż 15 minut, gdy pożyczkodawca po ponownej nieudanej próbie zawarł umowę z należytą starannością przy weryfikacji tożsamości i to udokumentował.

Drugi wyjątek jest wąski: dotyczy kredytu, z którego pieniądze trafiają bezpośrednio do sprzedawcy, udzielanego na odległość po uwierzytelnieniu w ramach stałej umowy, gdy łączne zadłużenie nigdy nie przekracza minimalnego wynagrodzenia, a rejestr sprawdzono przy zawieraniu tej umowy (art. 9b ust. 3). Zastrzeżenie nie działa też wstecz: umowę zawartą wcześniej wyjaśniasz reklamacją i zawiadomieniem o przestępstwie.

Cofnięcie zastrzeżenia PESEL przed pożyczką: jak ustawić datę

Gdy sam chcesz wziąć kredyt, otworzyć konto albo kupić coś na raty, najpierw cofnij zastrzeżenie, bo inaczej instytucja odmówi zawarcia umowy. W aplikacji mObywatel lub w serwisie mObywatel.gov.pl wybierasz cofnięcie bezterminowe albo czasowe. Przy czasowym wskazujesz chwilę ponownego zastrzeżenia, czyli dzień i godzinę, o której system sam przywróci blokadę (art. 23d ust. 3 ustawy o ewidencji ludności).

Czasowe cofnięcie jest dostępne wyłącznie w kanałach elektronicznych. W urzędzie gminy złożysz wniosek o cofnięcie, ale zastrzeżenie trzeba potem przywrócić osobnym wnioskiem. Pamiętaj też o art. 23d ust. 5: przez 30 minut od cofnięcia nie da się zgłosić ponownego zastrzeżenia, więc zaplanuj okno z zapasem, zamiast cofać i przywracać blokadę w pośpiechu.

Przykład: w poniedziałek o 10:00 składasz wniosek o pożyczkę online, a firma zapowiada decyzję i wypłatę w ciągu doby. Cofnij zastrzeżenie tuż przed wnioskiem i ustaw ponowne zastrzeżenie na wtorek, na przykład na 18:00. Umowa podpisana w tym oknie będzie ważna, a potem numer znów jest chroniony bez Twojego udziału. Zanim cofniesz blokadę, policz całkowitą kwotę do spłaty i sprawdź, czy tańsze nie będzie rozłożenie obecnego długu na raty.

• Zaloguj się do aplikacji mObywatel i otwórz usługę Zastrzeż PESEL.
• Wybierz cofnięcie czasowe i ustaw dzień oraz godzinę ponownego zastrzeżenia.
• Złóż wniosek i podpisz umowę przed końcem wyznaczonego okna.
• Po terminie sprawdź w aplikacji, czy status wrócił na zastrzeżony.

Jak sprawdzić historię zastrzeżenia i kto weryfikował Twój PESEL

Masz prawo do wglądu w dane o swoim numerze w rejestrze oraz do informacji, kto i kiedy sprawdzał, czy jest zastrzeżony (art. 23k i 23l ustawy o ewidencji ludności). Zobaczysz to po zalogowaniu w usłudze elektronicznej, a w urzędzie dowolnej gminy dostaniesz zaświadczenie z odpisem danych. Jeśli na liście weryfikacji jest firma pożyczkowa, z którą nic Cię nie łączy, ktoś najpewniej złożył wniosek na Twoje dane.

Zapisy w dziennikach systemu przechowuje się przez 6 lat od końca roku, w którym powstały, więc historia przyda się także w późniejszym sporze z pożyczkodawcą lub windykatorem. Rejestr pokazuje jednak tylko próby sprawdzenia numeru, a nie zawarte umowy. Pełny obraz daje dopiero połączenie go z raportem BIK i raportami biur informacji gospodarczej, takich jak BIG InfoMonitor czy KRD.

Najczęstsze pytania

Źródła

1. Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie · gov.pl
2. Ustawa z 7.07.2023 o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. 2023 poz. 1394) · ISAP
3. Ustawa o kredycie konsumenckim, art. 9b (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362) · ISAP
4. Zgłoś utratę lub uszkodzenie swojego dowodu osobistego · gov.pl
5. Raport infoDOK o sytuacji w IV kwartale 2025 r. · ZBP

Czytaj dalej

• Ktoś wziął pożyczkę na moje dane: co zrobić krok po kroku
• Zgubiony dowód osobisty: co zrobić od razu
• Kradzież tożsamości: schematy oszustów i jak się chronić
• Jak sprawdzić firmę pożyczkową przed wnioskiem
• Kontomatik: jak działa weryfikacja przez logowanie do banku i czy jest bezpieczna
• Pożyczka bez weryfikacji: dlaczego legalnie nie istnieje i jak rozpoznać oszustwo