Całkowity koszt kredytu i całkowita kwota do zapłaty: jak porównać dwie oferty
Całkowity koszt kredytu to wszystkie koszty, które ponosisz w związku z umową pożyczki: odsetki, prowizje, opłaty, podatki i marże oraz koszty wymaganych usług dodatkowych, na przykład ubezpieczenia.
Całkowita kwota do zapłaty to ten koszt dodany do pożyczonej kwoty, czyli wszystko, co oddasz. Obie liczby firma musi podać przed zawarciem umowy w formularzu informacyjnym, a kwotę do zapłaty także w umowie. Porównuj oferty po kwocie do zapłaty, nie po racie: pożyczka 4000 zł na 12 rat może mieć ratę niższą o 363,39 zł niż na 6 rat, a kosztować o 370,22 zł więcej.
W skrócie
- Całkowity koszt kredytu obejmuje odsetki, prowizje, opłaty, podatki, marże i koszty wymaganych usług dodatkowych, z wyjątkiem opłat notarialnych (art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim).
- Całkowita kwota do zapłaty to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu, czyli wszystko, co oddasz pożyczkodawcy (art. 5 pkt 8).
- Całkowita kwota kredytu to pieniądze udostępnione Ci do dyspozycji, bez kredytowanych kosztów, takich jak prowizja doliczona do zadłużenia (art. 5 pkt 7).
- W formularzu informacyjnym całkowitą kwotę kredytu i całkowitą kwotę do zapłaty znajdziesz w części 2, a oprocentowanie, RRSO i pozostałe koszty w części 3.
- Niższa rata przy dłuższym okresie spłaty zwykle oznacza wyższy całkowity koszt, dlatego oferty porównuj przy tej samej kwocie, patrząc na całkowitą kwotę do zapłaty.
Co to jest całkowity koszt kredytu według ustawy
Definicję podaje art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim. Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy. Do tego dochodzą koszty usług dodatkowych, zwłaszcza ubezpieczeń, jeśli bez nich nie dostaniesz pożyczki albo nie dostaniesz jej na oferowanych warunkach.
Z definicji wyłączone są tylko opłaty notarialne ponoszone przez konsumenta. Pamiętaj też, że kwoty podawane przed podpisaniem zakładają spłatę zgodnie z harmonogramem. Koszty spóźnienia, takie jak oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego i opłaty za zaległość, formularz informacyjny opisuje osobno w pozycji „Skutek braku płatności”, a umowa w odrębnym punkcie (art. 30 ust. 1 pkt 11).
Całkowity koszt kredytu podaje się w złotych, a nie w procentach. To odróżnia go od RRSO, które wyraża ten sam koszt jako roczną stopę procentową. RRSO pomaga porównać pożyczki o różnej długości, ale przy krótkich chwilówkach daje wyniki trudne do intuicyjnej oceny, dlatego kwota w złotych jest dla większości osób czytelniejsza.
Całkowita kwota kredytu a całkowita kwota do zapłaty: czym się różnią
Całkowita kwota kredytu (art. 5 pkt 7) to maksymalna suma pieniędzy, którą pożyczkodawca udostępnia Ci na podstawie umowy, bez kredytowanych kosztów kredytu. Jeśli wypłacono Ci 3000 zł, a prowizję 300 zł doliczono do zadłużenia, całkowita kwota kredytu wynosi 3000 zł, a nie 3300 zł. To od tej kwoty oblicza się ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych.
Całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta (art. 5 pkt 8) to suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Mówiąc prościej, to wszystko, co przelejesz pożyczkodawcy, jeśli spłacasz zgodnie z harmonogramem. Przy pożyczce 3000 zł na 60 dni z prowizją 300 zł i odsetkami 40 zł całkowita kwota do zapłaty wynosi 3340 zł.
Zapamiętaj prostą zależność: całkowita kwota do zapłaty minus całkowita kwota kredytu równa się całkowitemu kosztowi kredytu. Jeśli w ofercie widzisz tylko dwie z tych trzech liczb, trzecią policzysz samodzielnie w kilka sekund. Tabela zestawia wszystkie trzy pojęcia na przykładzie tej samej pożyczki 3000 zł, żeby łatwiej było je rozpoznać w formularzu informacyjnym i w umowie.
| Pojęcie | Co oznacza | Przykład |
|---|---|---|
| Całkowita kwota kredytu | pieniądze udostępnione Ci do dyspozycji | 3000 zł |
| Całkowity koszt kredytu | odsetki, prowizje, opłaty i wymagane usługi dodatkowe | 340 zł |
| Całkowita kwota do zapłaty | suma dwóch pozycji powyżej | 3340 zł |
Gdzie znaleźć całkowity koszt kredytu w formularzu informacyjnym i umowie
Przed zawarciem umowy pożyczkodawca lub pośrednik musi przekazać Ci na trwałym nośniku podstawowe informacje o kredycie (art. 13 ustawy o kredycie konsumenckim) na formularzu informacyjnym, którego wzór określa załącznik nr 1 do ustawy (art. 14). Dzięki temu układ jest u każdej firmy podobny. W części 2 „Opis głównych cech kredytu” znajdziesz całkowitą kwotę kredytu, czas obowiązywania umowy, zasady spłaty i całkowitą kwotę do zapłaty.
W części 3 „Koszty kredytu” są stopa oprocentowania, RRSO z reprezentatywnym przykładem, informacja o obowiązku zawarcia umowy dodatkowej, na przykład ubezpieczenia, wraz z jej kosztem, oraz pozostałe koszty związane z umową. Tam też jest pozycja „Skutek braku płatności” ze stopą oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Jeśli koszt wymaganej usługi dodatkowej nie jest znany kredytodawcy, formularz informuje, że nie uwzględniono go w RRSO.
Umowa musi zawierać RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty ustaloną w dniu jej zawarcia wraz ze wszystkimi założeniami przyjętymi do obliczeń (art. 30 ust. 1 pkt 7) oraz informację o innych kosztach, takich jak opłaty, prowizje i koszty usług dodatkowych (art. 30 ust. 1 pkt 10). Jeśli liczby w umowie różnią się od formularza, zapytaj o powód przed podpisaniem.
- Całkowita kwota kredytu: czy to kwota, którą faktycznie dostaniesz na konto.
- Całkowita kwota do zapłaty: ile oddasz łącznie przy spłacie w terminie.
- Obowiązek umowy dodatkowej: czy ubezpieczenie jest warunkiem pożyczki i ile kosztuje.
- Stopa zadłużenia przeterminowanego: ile kosztuje każdy dzień spóźnienia.
- Termin i sposób odstąpienia od umowy.
Jak porównać dwie oferty pożyczki: rata czy kwota do zapłaty
Niska rata kusi, bo łatwiej zmieścić ją w budżecie, ale nie mówi, ile pożyczka kosztuje. Wydłużenie okresu spłaty obniża ratę, a jednocześnie wydłuża czas, za który płacisz odsetki, i podnosi dopuszczalny limit prowizji, bo ten zależy od liczby dni. Dlatego dwie oferty porównuj zawsze przy tej samej kwocie, patrząc najpierw na całkowitą kwotę do zapłaty.
Przykład z tabeli: dwie oferty na 4000 zł z oprocentowaniem 14,5% rocznie, ratami równymi i prowizją rozłożoną równo na raty. Oferta A to 6 rat i prowizja 560 zł, oferta B to 12 rat i prowizja 780 zł. Obie prowizje mieszczą się w ustawowych limitach. Oferta B ma ratę niższą o 363,39 zł, ale oddasz w niej łącznie o 370,22 zł więcej.
Oferta A ma sens tylko wtedy, gdy wyższa rata realnie zmieści się w budżecie po opłaceniu stałych wydatków. Jeśli nie, dłuższy okres bywa rozsądniejszy niż ryzyko opóźnienia, bo odsetki za opóźnienie i koszty windykacji szybko zjadłyby oszczędność. Zanim wybierzesz, sprawdź też, czy możesz pożyczyć mniej albo przesunąć wydatek.
| Pozycja | Oferta A: 6 rat | Oferta B: 12 rat |
|---|---|---|
| Całkowita kwota kredytu | 4000,00 zł | 4000,00 zł |
| Odsetki | 170,86 zł | 321,08 zł |
| Prowizja | 560,00 zł | 780,00 zł |
| Całkowity koszt kredytu | 730,86 zł | 1101,08 zł |
| Całkowita kwota do zapłaty | 4730,86 zł | 5101,08 zł |
| Miesięczna rata | 788,48 zł | 425,09 zł |
Co zmniejsza całkowity koszt kredytu po podpisaniu umowy
Całkowity koszt kredytu z umowy nie jest ostateczny, jeśli spłacisz pożyczkę wcześniej. Zgodnie z art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim koszt obniża się o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono umowę, nawet jeśli zostały już zapłacone. Obejmuje to także prowizję, co potwierdził TSUE w sprawie Lexitor (C-383/18) z 11 września 2019 r.
Masz też 14 dni na odstąpienie od umowy bez podania przyczyny. Jeśli po podpisaniu znajdziesz tańszą ofertę, możesz się wycofać: zwracasz pożyczony kapitał i odsetki za czas korzystania z pieniędzy. Zanim to zrobisz, porównaj jednak całkowitą kwotę do zapłaty obu pożyczek, bo nowa umowa to także nowy wniosek i nowa ocena zdolności kredytowej.
Gdy umowa nie podaje prawidłowo kluczowych informacji albo koszty przekraczają ustawowe limity, możesz mieć prawo do sankcji kredytu darmowego i spłacić sam kapitał. Art. 45 obejmuje między innymi naruszenie obowiązku podania w umowie RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty oraz przekroczenie limitów kosztów z art. 36a-36c. Uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy.
Najczęstsze pytania
Czy całkowity koszt kredytu obejmuje ubezpieczenie?
Tak, jeśli zawarcie ubezpieczenia jest niezbędne do uzyskania pożyczki albo do uzyskania jej na oferowanych warunkach. Tak stanowi art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim. W formularzu informacyjnym firma musi wskazać, czy umowa dodatkowa jest obowiązkowa, jaki to rodzaj ubezpieczenia i ile ono kosztuje.
Jak obliczyć całkowity koszt kredytu?
Odejmij całkowitą kwotę kredytu od całkowitej kwoty do zapłaty. Jeśli pożyczasz 2000 zł i według umowy oddasz 2240 zł, całkowity koszt kredytu wynosi 240 zł. Możesz też zsumować odsetki, prowizje, opłaty i koszty wymaganych usług dodatkowych z harmonogramu spłaty: oba wyniki powinny być takie same.
Czym różni się całkowity koszt kredytu od RRSO?
Całkowity koszt kredytu to kwota w złotych, a RRSO to ten sam koszt wyrażony jako procent całkowitej kwoty kredytu w skali roku. RRSO ułatwia porównanie pożyczek o różnej długości, ale przy krótkich pożyczkach bywa bardzo wysokie. Kwota w złotych lepiej pokazuje, ile realnie zapłacisz.
Czy całkowita kwota do zapłaty może się zmienić w trakcie umowy?
Tak. Umowa podaje kwotę ustaloną w dniu zawarcia, przy założeniach opisanych w umowie. Kwota zmieni się, gdy oprocentowanie jest zmienne, gdy spłacisz pożyczkę wcześniej i koszty zmaleją proporcjonalnie, albo gdy spóźnisz się ze spłatą i firma naliczy odsetki za opóźnienie lub opłaty za odroczenie terminu.
Gdzie znaleźć całkowitą kwotę do zapłaty przed podpisaniem umowy?
W formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, w części 2 „Opis głównych cech kredytu”. Firma musi przekazać go na trwałym nośniku, na przykład w pliku PDF, a formularz jest ważny co najmniej 1 dzień roboczy. W reklamie kwota do zapłaty pojawia się w stosownych przypadkach razem z wysokością rat (art. 7 ust. 2).
Która oferta jest tańsza: z niższą prowizją czy z niższym oprocentowaniem?
Nie da się tego ocenić po jednym składniku. Pożyczka z prowizją 0 zł i wyższymi odsetkami może być droższa niż oferta z prowizją i niższym oprocentowaniem, i odwrotnie. Porównaj całkowitą kwotę do zapłaty przy tej samej kwocie i tym samym okresie spłaty: niższa oznacza tańszą ofertę.
Źródła
- Ustawa o kredycie konsumenckim, art. 5, 7, 13, 14, 30, 45 i 49 · ISAP
- Tekst jednolity ustawy z wzorem formularza informacyjnego, załącznik nr 1 (Dz.U. 2025 poz. 1362) · eli.gov.pl
- Wyrok TSUE w sprawie C-383/18 Lexitor · TSUE
- Rzecznik Finansowy: pomoc w sporze z instytucją finansową · Rzecznik Finansowy